Participatie, gelijke rechten, adaptief onderwijs, ontwikkelingsgericht onderwijs… Het zijn allemaal nieuwe termen en ontwikkelingen om het bestaande onderwijs systeem te verbeteren, een nieuw jasje te geven. Hannah de Vos-Beckers is ervan overtuigd dat juist dat huidige systeem het probleem is. Zij koos ervoor een nieuwe vorm van onderwijs neer te zetten, vrij van alle overheidsbemoeienis: Aventurijn. Na ruim 9 jaar pionieren beschrijft zij vanuit haar ervaring hoe kinderen leren als je hen werkelijk hun eigen leerweg laat gaan. Zonder de druk van toetsen, overtuigingen van volwassenen en kerndoelen.

Maandagmorgen 8.45u: De kinderen druppelen binnen; kleutertjes, aan de hand van moeder of vader, worden naar de kleuterruimte gebracht om rustig aan te komen met een boekje of een liedje.

Kinderen van 7-17 jaar gaan zitten in de ochtendkring. Als iedereen binnen is worden daar de mededelingen gedaan, afspraken gemaakt en is er altijd iets van een spelletje of een oefening. Op deze manier weet en voelt iedereen dat wij samen een gemeenschap vormen.

Om 9.15u gaat iedereen aan de slag: spelen, lessen volgen, tuinieren, vergaderen, etc., etc.. Er is geen algemeen rooster en er zijn geen verplichte vakken.

Leren ze dan wel genoeg?

Tijdens de 9 jaar dat ik op deze manier met kinderen werk zie ik dat er continu geleerd wordt, alleen: het is vaak niet zichtbaar, het gaat op een andere manier dan wij gewend zijn. De kinderen leren soms andere dingen dan die wij als volwassenen ooit als belangrijk bestempeld hebben. Voor mij is het ontdekken van die andere manieren van leren een enorme uitdaging. Ik denk dat daar ook de bron ligt van het werkelijke nieuwe leren.

De BBC heeft onderzocht wat er blijft hangen na een vorm van mondelinge overdracht (bijvoorbeeld een les): 55% uit de context, 38% van de non-verbale communicatie en slechts 7% van de verbale communicatie.

Dit betekent dat een traditionele lessituatie een weinig effectieve vorm van kennisoverdracht is; daar komt nog bij dat als je kinderen continu dwingt iets te leren waar zij het nut niet van inzien, er nog minder blijft hangen en de motivatie laag is. Onderwijs waarbij volwassenen (of wie dan ook) bepalen wat iemand moet leren heeft dus weinig zin. Montessori zei al dat iedereen uiteindelijk àltijd zelf bepaalt wat hij/zij leert.

Wij besteden op Aventurijn om deze reden dan ook veel aandacht aan de leeromgeving: Er zijn boekentafels, thematafels, verschillende soorten informatie aan de muur, er staan her en der interessante objecten, etc..

Zo kwam laatst een knulletje van 10 met een rood hoofd van het skaten naar binnen. Hij zag een boek liggen, las er even in en rende weer naar buiten. Hij wist later feilloos te vertellen wat er in het boek stond. Maar het gebeurt ook dat er in het lokaal aan de ene tafel gesproken wordt over de Romeinen en aan de andere tafel een spelletje Monopoly wordt gespeeld. Ogenschijnlijk lijken de spelende kinderen niets te leren over de Romeinen. Toch merk ik regelmatig uit diverse opmerkingen dat ze wel degelijk iets hebben opgepikt van dat wat elders in het lokaal gebeurt.

Zo hadden wij een brandweerman op bezoek die aan een aantal kinderen vertelde over zijn werk. In hetzelfde lokaal zaten achter de kast een aantal kinderen te kleien. Zij wilden er niet bij zijn. Toch zag ik zo nu en dan ineens een koppie boven de kast uitkomen. Kennelijk werd er meegeluisterd.

Het is ons inziens van groot belang dat de hele omgeving van het kind uitdaagt en veel te bieden heeft. Niet alleen in materieel opzicht. Ook de volwassenen zijn van essentieel belang. De volwassenen als mens, als levend voorbeeld. Iedereen zal, als hij terugdenkt aan zijn schooltijd, zich heel goed kunnen herinneren hoe bepaalde leraren waren. Moeilijker wordt het, als je je probeert te herinneren wat zij je geleerd hebben. Een begeleider die werkelijk zichzelf kan zijn, die niet vast zit aan opgelegde patronen, zo’n begeleider krijgt de kans om te léven met de kinderen en dus ook met hen te leren.

Als de kinderen zelf kunnen kiezen of zij een les volgen, een spelletje doen of een hut timmeren, dan heb je als begeleider geen rol om je achter te verschuilen. Je wordt rechtstreeks aangesproken op wie je bent en wat je kan. Is de les die je geeft saai? Dan heb je kans dat er de volgende keer weinig kinderen zullen komen. Dit kan heel confronterend zijn, maar ook heel inspirerend.

Het werkelijke menselijke contact, dat is waar het in feite allemaal om draait. Wie ben je als mens, hoe ga je met elkaar om en hoe ga je met jezelf om. Ik merk dat dat thema’s zijn die een belangrijke voorwaarde zijn om tot leren te komen. Een kind dat niet lekker in zijn vel zit, zal eerst dat emotionele stuk moeten verwerken en leren hanteren. Daar gaat dan ook veel aandacht naar uit. Hoe praat je met elkaar, hoe los je conflicten op, wat voel je, hoe ga je om met je boosheid. Soms hoor ik kinderen zeggen als er weer een nieuw kind op school komt: “Ach, dat gaat wel weer over, hij weet nog niet hoe wij hier met elkaar omgaan”.

Maar wat doen wij dan?

Ten eerste nemen wij veel tijd en aandacht voor emotionele momenten. Steeds weer proberen we het kind zijn emoties en gevoelens te laten uiten zonder het probleem direct op te lossen. Je ziet dat als het kind zijn eigen emoties heeft kunnen uiten (zonder dat daar oordelen van iemand overheen komen) de oplossingen vanzelf komen. De taak van de begeleiders is dan die van het behoeden van de veiligheid en het helpen verwoorden van de emoties.

Zo speelden twee kleuters laatst de prins en Sneeuwwitje. Een derde kind wilde ook Sneeuwwitje zijn. Een boze prins kwam naar mij toe. Ik liet hem huilen en zijn boosheid uiten zonder met oplossingen te komen. Toen hij zijn verhaal helemaal vanuit zijn diepste wezen had verteld ontstond de oplossing: “We hebben toch ook twee Pepijnen op school, dan kunnen er ook wel twee Sneeuwwitjes zijn!” Opgelucht en weer helemaal vrolijk ging hij verder met zijn spel.

Ruimte voor emoties betekent dat er gewerkt wordt aan de emotionele intelligentie; één van de voorwaarden om tot leren te kunnen komen.

Naast de boven beschreven leermomenten zijn er uiteraard ook de gewone lessen. Kinderen kunnen zich inschrijven voor een les, of ze kunnen zelf vragen om een les. De vakken lopen uiteen van gewoon wiskunde, tot Esperanto en tuinieren.

Wat tijdens deze min of meer traditionele leermomenten opvalt is dat er kinderen zijn die het heerlijk vinden om ook gewoon op die traditionele manier les te krijgen: boeken, schriftjes, huiswerk en soms zelfs toetsen. Er zijn echter ook leerlingen die duidelijk een andere manier hebben waarop zij makkelijk leerstof opnemen. Hierbij zie ik wat H. Gardner beschrijft in zijn boek “Frames of mind”: dat er meerdere vormen van intelligentie zijn. Dat het traditionele leren slechts een beroep doet op de cognitieve intelligentie.

Dat is dan ook de reden dat het zou kunnen dat je hier tijdens een Spaanse les hoort zingen, of dat een natuurkundig principe buiten op een skelter wordt uitgelegd. Ieder kind heeft zijn eigen manier van leren. Aan ons de taak daar samen met het kind achter te komen. En soms is het ineens toe aan een andere vorm van leren.

Zo zei een knul van 12 die altijd graag spelenderwijs leerde: “Vorig jaar wilde ik vooral spelen; nu wil ik wel echte lessen”. En neem bijvoorbeeld Engels: er is een Engelse spelletjes les, een conversatie les, een vertaalles, grammaticales, er wordt de hele woensdag Engels gesproken, er is een Engelse kookles, er komen regelmatig buitenlanders op school en er worden Engelse boeken voorgelezen en liedjes gezongen.

Voor mij is echter het belangrijkste dat volwassenen de kinderen écht serieus gaan nemen. Dat geldt ook in een onderwijssituatie. Zij zijn uitstekend in staat hun eigen leerweg te gaan mits zij daarin ondersteund worden.

Ik waardeer alle onderwijsvernieuwingen zeer en ben overtuigd van de goede intenties van de betrokkenen. Maar wat hebben wij daaraan als het hele onderwijssysteem blijft uitgaan van het idee dat de volwassenen/overheid weten wat goed is voor de kinderen: “Je mag zelf kiezen wat je doet; als het maar wel binnen onze kaders past”. Gaan deze onderwijsvernieuwingen er stiekem toch vanuit dat het leuke manieren zijn om de kinderen uiteindelijk weer te leren wat de volwassenen belangrijk vinden? Is het vaak niet een leuk sausje?

Hierin zit denk ik ook het verschil tussen veel onderwijsvernieuwers en Aventurijn. Wij zijn niet bezig wéér een nieuwe onderwijsmethode toe te voegen aan het reeds bestaande brede scala met als doel dat de kinderen beter, sneller of leuker leren. Wij hebben een levensbeschouwing als uitgangspunt. Deze is ingebed in meerdere aspecten van het leven (voeding, milieu, architectuur, etc.).

Eén van die aspecten is het onderwijs. Vanuit deze levensvisie wordt dat onderwijs op deze manier vormgegeven. Het doel is niet het kennis overdragen op zich, maar het leren leven met je hele wezen, je als mens ontwikkelen. Kennisoverdracht is daar een onderdeel van.

Vanuit onze filosofie heeft ieder mens recht op het volgen van zijn of haar eigen ontwikkelingsweg; of je nu een baby bent, of een volwassene. Dit betekent in de praktijk dat wij ook voor het voortgezet onderwijs “het behalen van een erkend diploma” niet als een noodzakelijk doel zien. Ons uitgangspunt blijft hier ook consequent de ontwikkeling en het belang van de individuele mens. Als dat belang een diploma is, dan wordt er toegewerkt naar een diploma. Als een leerling kiest om naar een vervolgopleiding te gaan zonder gangbaar diploma, dan werken wij daar naartoe.

Geen leerkracht, ouder of overheid mag een mens dat basisrecht van zelfbeschikking ontnemen in de vorm van starre wetten of opmerkingen als “het is voor je eigen bestwil”. Om dan vervolgens jonge mensen tijdens hun mooiste jaren van hun leven op te sluiten in een duf klaslokaal en vol te proppen met dode kennis (met soms een lekker sausje).

Wij merken dat de leerlingen die een langere periode op Aventurijn gezeten hebben, opgroeien tot zelfbewuste mensen die hun eigen verantwoordelijkheden dragen en hun eigen leven vormgeven. Zij kunnen zich uitstekend staande houden in de maatschappij en hebben ieder zo hun eigen kwaliteiten. Het ziet ernaar uit dat er meerdere vervolgopleidingen leerlingen met een certificaat van Aventurijn zullen gaan accepteren.

In principe is het onderwijs van Aventurijn geschikt voor ieder kind.

Helaas is het nog niet geschikt voor alle ouders en leerkrachten. Als ouders bijvoorbeeld niet compleet achter de visie van de school staan, is het voor een kind moeilijk goed te functioneren. Het komt tussen twee werelden in te staan: thuis de ouders die bijvoorbeeld toch blijven sturen en vragen naar leerprestaties en de school die dat loslaat. Dat werkt niet.

Daarnaast zijn er kinderen die door hun achtergrond en/of ervaringen zoveel hebben meegemaakt dat de begeleiders op Aventurijn deze kinderen niet kunnen helpen binnen de mogelijkheden die Aventurijn nu te bieden heeft.

Ik zie dagelijks kinderen opbloeien en krachtiger worden. Niet omdat ze mooie cijfers hebben, maar omdat ze weten wie ze zijn, geloven in zichzelf en verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leven. Voor iedereen gelijke lessen is mijns inziens de grootste ongelijkheid die er is. Ieder mens heeft immers zijn eigen (levens)lessen te leren!

Overgenomen uit: “Op Avontuur met een vernieuwende school” door Hannah de Vos-Beckers.

Leren van het leven, dat is waar het op Aventurijn om draait. Maar hoe geef je dat vorm?
Onderwijspionier Hannah de Vos-Beckers beschrijft in een aantal artikelen de ideeën achter de school aan de hand van concrete voorbeelden en ervaringen.

Een boek om telkens even in te lezen, je te laten inspireren. Een boek om in op avontuur te gaan!

Bestel direct (€ 14,50)

Dit bericht kun je: •  emailen • 'n reactie op plaatsen • naar teruglinken

Naar aanleiding van mijn laatste column wil ik toch wat nader ingaan op hoe je nu de sfeer op school kunt keren. Allemaal harp leren spelen en stenen neerleggen?

NEEEEEE!!!

Als ik terugdenk kom ik tot de volgende punten:

• Analyseer de situatie; probeer het zo helder mogelijk te krijgen: wat speelt er bij de kinderen, wat speelt er bij jezelf. Wat is iedereen aan het leren, wat zijn de behoeften? Probeer vooral je oordelen te onderzoeken en los te laten. Accepteer de situatie zoals hij is; weerstand brengt je uit evenwicht. Geen enkel kind wil ‘vervelend’ doen; eigenlijk is iedereen op zoek naar harmonie. Alleen lukt het soms niet; of gaat het heel onhandig.

• Bedenk dingen die je zou kunnen doen om de sfeer te keren: spelvormen, verhalen, muziek, het moment waarop je ermee gaat werken, gespreksvormen, creativiteit, beweging etc etc. Laat dit vervolgens volledig los en vertrouw erop dat je denkbeeldige rugzakje gevuld is; en dat je eruit kunt putten als dat nodig is.

• Probeer tot rust te komen. Bij je gevoel, je intuitie, je bron of hoe je het maar zou willen noemen. Voor de een is dat een meditatie, voor de ander een wandeling en voor weer een ander de afwas doen; zoek je eigen vorm. Durf te vertrouwen dat je precies dat zult doen wat de groep nodig heeft. Als je je te krampachtig vasthoudt aan de voorgenomen activiteit kun je er zeker van zijn dat je de kinderen niet werkelijk bereikt: Zij voelen direct aan of je iets vanuit je totale ‘zijn’ doet, of alleen met je hoofd.

• In die staat van innerlijk rust ga je de groep in. Ik heb gemerkt dat het heel belangrijk is je eigen gevoelens en kwetsbaarheid te laten zien; daarmee geef je tegelijkertijd aan dat je ook een mens bent en net als zij, en soms ook dingen doet die niet helmaal juist zijn achteraf.

• Belangrijk is ervan uit te gaan dat de kinderen heus weten en voelen wat wel en niet door de beugel kan. Laat dat belerende vingertje dus gewoon weg. Dat vertrouwen in hun ‘weten’ is op zich al een grote stap naar harmonie.

• Meestal vertel ik iets in de trend van: “we kunnen praten over dingen die niet leuk waren, maar soms kan je er ook op een andere manier mee bezig zijn.” Vaak voel je dan al een zucht van verlichting: ‘geen preek’.

• Soms zal je in een concrete situatie deze stappen heel snel moeten nemen. Ik roep de betreffende kinderen dan vaak bij elkaar en vraag bijvoorbeeld even 10 tellen stilte, of ik pak de klei terwijl ik nog absoluut niet weet wat ik ga doen. Deze korte periode gebruik ik dan om even weer in mijn vertrouwen te komen dat er een oplossing komt om het betreffende probleem op te lossen. Al doende ontstaat er een activiteit of gesprek en kunnen emoties geuit worden en de sfeer weer omslaan.

• Als je merkt dat een situatie je persoonlijk heeft geraakt en je boos wordt; geïrriteerd of wat dan ook, neem even een korte time-out, vraag je collega het over te nemen of verwoord je emotie naar de kinderen: “Ik werd even echt boos zeg, jij ook? Zullen we even diep ademhalen?” Of: “Ik heb even rust nodig, want ik ben zo verdrietig.”

Tja, als ik het zo opschrijf klinkt het zo gemakkelijk. Maar dat het uitwerkingen heeft die soms onverwacht zijn bleek afgelopen vrijdag, de laatste dag voor de vakantie: Henk (10) had vaak de neiging om zijn boosheid fysiek te uiten. Ook gezamenlijke activiteiten vond hij vaak moeilijk. Na de kring met de harp was het verbazingwekkend goed gegaan: hij had een ‘boosdoos’ voor zichzelf gemaakt met twee knuffels erin die hij in geval van een boze bui mocht slaan.

Die vrijdag was er een klein voorvalletje geweest en had ik een gesprekje met hem kunnen hebben; waarbij voor het eerst ook zijn eigen gedrag ter sprake kon komen. Na dit gesprekje wilde hij popcorn bakken voor in de slotkring. Tot ieders grote verbazing nam hij in de slotkring de leiding; vertelde dat hij voor iedereen een bakje popcorn had gemaakt en dat hij dat zelf wilde geven met een klein verhaaltje erbij. En daar stond de kleine Henk, voor iedereen had hij een woordje; voor de begeleiders: “Ivo, ik vind het fijn dat je zoveel doet voor de school”, voor zijn vriendjes, maar ook voor de kinderen waar hij vaak ruzie mee had: “Jeroen ik vind het fijn dat je na een ruzie vaak het goede voorbeeld geeft” .

Tja, en dan is de sfeer toch wel echt gekeerd…

Dit bericht kun je: •  emailen • 'n reactie op plaatsen • naar teruglinken

Last week an enormous tipi was built on the premisses of our democratic school Aventurijn in the Netherlands. All children and tutors could sit in the tipi around the fire and listen to stories, sing native Indian songs or make bread on the fire. Together we created an atmosphere of peaceful togetherness. It was a deep learning experience without calling it learning:

• learning from life;
• learning from examples (both of behaviour and knowledge);
• learning from the being of adults and other children;
• learning with heart, body and head.

Of course the children didn’t have to be in the tipi because their freedom to choose what they want to do, is an important condition at the school. A condition; not the ultimate goal. There are more conditions like providing safety, love, a rich environment etc. A condition means that there is more than just freedom and democracy. A lot more. For us, the only real goal of our school is the unfolding of the inner self in the human being: both with children and adults.

[...]

Klik hier om dit artikel te lezen:
What’s Next? Consciousness!

Dit bericht kun je: •  emailen • 'n reactie op plaatsen • naar teruglinken

Aggression is one of the most terrible developments nowadays. Especially in schools you see the violence of the youth increasing. Is it television, computer games, or society as a whole which makes children so aggressive? Or could it perhasp have anything to do with the school system itself?

• How can you ask children to be non-violent if their teacher constantly shouts?
• How can you expect the children to listen, if the teachers don’t listen to the children.
• What do the children really want?
• Are they enjoying their life of sitting in a classroom and learning abstract stuff because the teacher said so? Are these children happy?
• And will they be happy after leaving the school?

[...]

Klik hier om dit artikel te lezen:
Agression or Harmony? It’s up to you really…

Dit bericht kun je: •  emailen • 'n reactie op plaatsen • naar teruglinken

What do you want your child to learn at school?

• Do you want it to learn to do what it’s told, even if it is against its free will?
• Do you want it to learn all kinds of useless facts which it can forget immediately after an exam or graduation?

If so, you should choose a school where they put a lot of children in one classroom. Where they are monitored by one ‘guard’ only. Where they let them sit and make them shut up, only doing the things they are told to do. Where they tell you that it is safe because they have metal detectors placed at the entrance - now what does that really tell you?!

Choose a place where the teachers don’t take the children outdoors to experience nature, but instead teach them from a book what nature is like… A place where they give you a 15 minutes break to play outside on a playground made of concrete and stone.

Choose a school like this and you will know exactly what kind of child yours will become and what it will have learned: it is very safe…

Or would you rather want your child to grow up to be a responsible human being?

[...]

Klik onderstaande link om het complete artikel te lezen:
http://www.aventurijn.org/en/2006/01/25/adventurous-education

Dit bericht kun je: •  emailen • 'n reactie op plaatsen • naar teruglinken